o non lugar

A Ucraína entrei en autobús, atravesando os campos polacos no Nadal de 1997. Nada parecía diferenciar moito un país [Ucraína] do outro [Polonia] agás no feito de que os ucraínos contiñan no sorriso máis dentes de ouro. Pero diso non me decatei ata o día seguinte, no que o primeiro habitante de Lviv co que falei sorríume por calquera razón. Aos 20 anos sobran razóns para que che sorrían. É aos 30 que a xente deixa de ser amable.

Volvamos a ese autobús que sae da fin do milenio para entrar na chatarrería emocional dos pecios da CCCP.

A nosa entrada na cidade de Lviv [Lvov en ruso] resultou espectacular: as luces prendidas dos colosais edificios ex-soviéticos apagaron simultaneamente. Para nós, sen dúbida. Para nos impresionar cunha das súas especialidades en vida fodida polo estado: os cortes enerxéticos. Habería máis. Internabamos por unha ferida que supuraba. Sovieticamente, no 97 Ucraína era un enorme hórreo que abre as súas portas e deixa voar o gran. O gran voaba. Como unha nube radiactiva voaba o gran. O gran voaba.

Ucraína, quen podía sabelo entón, conformaba un dos territorios máis fascinantes do planeta: nela experímentabase dun xeito inconsciente co non-lugar. Tomemos por exemplo Lviv. Por ese nome – a designación ucraína- poucos a coñecían daquela. Lvov era en cambio máis popular, ou Lemberg para o antigo Imperio austro-húngaro ou Lwów para os veciños da Galitzia polaca. Alí, en Ucraína, naceu un dos máis grandes poetas polacos que coñecía, Zbigniew Herbert. Era de Lwóv, quero dicir, Lviv. Unha cidade ucraína e non polaca.

Tamén de Ucraína -malia figurar en todas partes como alemán e rumano e xudeu asquenazí e suicida, que vén sendo outro tipo de nacionalidade- sería o poeta alemán Paul Celan, diseccionado así para a posteridade en nacionalidades infinitas: en realidade o seu nacemento tivo lugar nesas coordenadas caprichosas que hoxe, quen sabe pasadomañá, delimitan Ucraína.

Paul Celan e Zbigniew Herbert. Ningún dos dous diría de si mesmo que é ucraíno, mais as cidades nas que naceron si o son, polo menos nesta hora do día deste día en concreto.

Síguenme? Síganme.

Síganme porque queda a xoia da coroa dese enorme país de nacionalidades difusas. Chernobyl. E Pripyat. O lugar tabú, o noso escenario after-the-bomb máis logrado no que atopan inspiración todas esas películas norteamericanas que sobrevoan un Nova York asolado onde pinchacarneiran os impalas e as leoas. Pelis como Son lenda [mala], Wall-E [boa], A estrada [non a vin aínda, a de Cormac McCarthy], 12 monos [ boa] ou o documental do National Geographic A terra sen habitantes [bo]. O lado milenarista e supersticioso da nosa civilización atopa un especial pracer no vitimismo, en presentarse a si mesma como un ecce homo.

Ecce homo. Éche aí. E éche as súas grandes cidades incribles e todopoderosas. Éche Chernobyl.

Et campos ubi Troia fuit.

Non chegamos a visitar Chernobyl e a vila pantasma de Pripyat, lonxe da nosa cidade bastantes quilómetros -poucos para ese estraño habitante das pedras que chamamos radiación -. Pero, como sabemos, a nube radiactiva e as súas consecuencias en plantas e animais estendérase por boa parte de Bielorrusia, Rusia e Ucraína. Así que sen dúbida comín e bebín radiactividade chernobyleira, sentín a atracción dese non-lugar, contemporicei con el.

Chernobyl está próximo a acadar algún tipo de categoría literaria, unha especie daqueles vetustos topoi: ao meu xuízo o atopos, precisamente, o non-lugar.  O lugar común do non lugar común. O lugar deshumanizado. O que nos fala dunha grandeza que pasou, que se esfumou, que criamos eterna, que non o foi.

Iso encántanos e encántanos moito. Por iso con Chernobyl tamén comeza Nocilla Lab. En Chernobyl aúnanse a ciencia campando en forma de radiación e o baleiro filosófico en forma de estrutura abandonada.

Éche Chernobyl et campos ubi Chernobyl fuit.

pripyat-6

Este tema dos estelares e eclipsados Gentle Giant, brit prog dos ’70, pode acompañarlles uns minutos – 9:11- se pinchan aquí. Nothing at all. Ao igual que moitos temas de Radiohead contén dúas ou tres atmosferas incrustadas nunha soa canción, ademais do único dúo batería-piano que coñezo, a iso do minuto 6.

2 thoughts on “o non lugar

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s