“en poesía poucos tiveron a sonoridade de Nicolás Guillén”, dixo alguén

Nun festival ou encontro ou mancontro de poesía soan moitas cousas: vates de voces profundas como a foxa das Marianas, taquilálicos que len a todo gas, xente que mete ruidiños de fondo, que disecciona instrumentos en vivo, que activa clic mecanismos antigos clic como polaroids ou cintas de casette, e soan tamén silencios homéricos,  follas tiradas ao chan, reverberan verbas [uf, podería soltar aquí un bereberes, dadaísta e axóuxere], retallos de conversas mentres se untan con manteiga as torradas do almorzo.

Nun retallo de conversa sostida mentres untabamos con manteiga as torradas do almorzo de PontePoética en Pontevedra [neste abril de 2012], o poeta eúscaro Edorta Jiménez dixo exactisimamente: “na poesía, poucos tiveron a sonoridade de Nicolás Guillén“. Esa frase pegouse á torrada con manteiga que eu levaba nese momento á boca, con bendita idiotez. E é hoxe, días de dixestión despois, que me vén de novo á boca dende as viscosidades da memoria.

Así que, entre EPAs e EREs e novas que confirman a nosa mundial caída libre, soa e resoa Nicolás Guillén, sen nada que ver, concentrado no seu namoramento en primeira fase, contradicíndose con graza, non sabemos se ese amor chegou a máis pero que importa. O mundo se nos apodrece e se nos florece así de rápido. Así que Nicolás Guillén nos canta un momentiño a súa inminencia de algo vulgar e grande, a súa “puntita nada máis” dunha sensación extraordinaria, primaveral, etílica, confabulada, astronauta, fóra deste mundo triste i estreñido.

Que gozada escribir algo así. Que escándalo. Que a gusto debeu de quedar logo Guillén. Así se escribe algo para sempre. É así.

Fixen o que puiden na tradución a galego. Pero reparade en que se non gastades acento de Camagüey, tampouco ides ler como deberiades o orixinal en castelán.

un poema de amor

Non sei. Ignóroo.
Descoñezo todo o tempo que andei
sen atopala de novo.
Tal vez un século? Se cadra.
Se cadra un pouco menos: noventa e nove anos.
Ou un mes? Pode ser. En todo caso
un tempo enorme, enorme, enorme.

Ao fin, como unha rosa súpeta,
repentina campánula tremendo,
a nova.
Saber de pronto
que ía vela outra vez, que ía tela
preto, tanxible, real, coma nos soños.
Que explosión contida!
Que trono xordo
a me rodar nas veas,
estalando aló enriba
baixo o sangue meu, nun
nocturno temporal!
E o achado, axiña? E o xeito
de nos saudar, de xeito
que ninguén pillase o feito
de que ese é o noso propio xeito?
Unha rozadura apenas, un contacto eléctrico,
un apertón conspirativo, una ollada,
un latexar do corazón
berrando, ouveando con silenciosa voz.

Logo
(ben o sabedes dende os quince anos)
ese bater de ás das palabras presas,
palabras de ollos baixos,
penitenciais,
entre testemuñas inimigas.
Aínda
un amor de «ámote»,
de «vostede», de «ben quixera,
pero é imposible»… De «non podemos,
non, pénseo vostede mellor»…
É un amor así,
é un amor de abismo en primavera,
cortés, cordial, feliz, fatal.
A despedida, logo,
xenérica,
no torbón dos amigos.
Vela marchar e amala como nunca;
seguila cos ollos,
e xa sen ollos seguir véndoa lonxe,
aló lonxe, e seguila aínda
máis lonxe aínda,
feita de noite,
de mordida, beixo, insomnio,
veleno, éxtase, convulsión,
suspiro, sangue, morte…
Feita
desa substancia coñecida
con que amasamos unha estrela.

Tradución [ con atranco en verbo “aletear” resolto en comentarios a este post] , de E…E Río

un poema de amor

No sé. Lo ignoro.
Desconozco todo el tiempo que anduve
sin encontrarla nuevamente.
¿Tal vez un siglo? Acaso.
Acaso un poco menos: noventa y nueve años.
¿O un mes? Pudiera ser. En cualquier forma,
un tiempo enorme, enorme, enorme.

Al fin, como una rosa súbita,
repentina campánula temblando,
la noticia.
Saber de pronto
que iba a verla otra vez, que la tendría
cerca, tangible, real, como en los sueños.
¡Qué explosión contenida!
¡Qué trueno sordo
rodándome en las venas,
estallando allá arriba
bajo mi sangre, en una
nocturna tempestad!
¿Y el hallazgo, en seguida? ¿Y la manera
de saludarnos, de manera
que nadie comprendiera
que ésa es nuestra propia manera?
Un roce apenas, un contacto eléctrico,
un apretón conspirativo, una mirada,
un palpitar del corazón
gritando, aullando con silenciosa voz.

Después
(ya lo sabéis desde los quince años)
ese aletear de las palabras presas,
palabras de ojos bajos,
penitenciales,
entre testigos enemigos.
Todavía
un amor de «lo amo»,
de «usted», de «bien quisiera,
pero es imposible»… De «no podemos,
no, piénselo usted mejor»…
Es un amor así,
es un amor de abismo en primavera,
cortés, cordial, feliz, fatal.
La despedida, luego,
genérica,
en el turbión de los amigos.
Verla partir y amarla como nunca;
seguirla con los ojos,
y ya sin ojos seguir viéndola lejos,
allá lejos, y aun seguirla
más lejos todavía,
hecha de noche,
de mordedura, beso, insomnio,
veneno, éxtasis, convulsión,
suspiro, sangre, muerte…
Hecha
de esa sustancia conocida
con que amasamos una estrella.

Nicolás Guillén

2 thoughts on ““en poesía poucos tiveron a sonoridade de Nicolás Guillén”, dixo alguén

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s