Os pisos praguenses en que viviu Franz Kafka, e as súas gravatas negras e os seus chapeus e os seus zapatos. O pelo enxoito de James Joyce, cuxa man queimou Dublín. Os amantes de Luis Cernuda, rindo ás súas costas. A dona de Shakespeare, vella e adúltera. Os ollos verdes e estrábicos da enfermeira xefe da clínica na que finou o Nietzsche. A man de muller que colleu os botíns de piqué de Ramón María del Valle-Inclán e arrebolounos pola fiestra. A sífile fervellasverzas que Gustavo Adolfo Bécquer paseou por Madrid. A sífile idéntica, mais paseada por París, de Charles Baudelaire. O painoso que reza a pantasma de Rimbaud nunha morgue de Marsella e Deus que se fai o xordo. O painoso que reza Jorge Manrique antes de soltar a man do seu pai morto. O riso de Quevedo mentres evacúa nun cornecho de Madrid, en tanto rebota o mundo na súa vesícula como unha pedra verde. A nai con gota de Flaubert. A autopsia de Larra, o seu xoven cerebelo. A carne da máscara de Fernando Pessoa. A foto do pai de Dostoievsky na billeteira de Lenin. A cabeza moi grande de Rubén Darío, tan grande como o seu medo. As sopas de allo que marea todas as noites o Manco de Lepanto coa man boa mentres olla con discreción para a man ausente. Os cen quilos secos que Oscar Wilde exhibe polos cafetíns de París con orgullo murcho. A man que oubea de Pablo Neruda. O cadáver de Cela servido con guarnición de ministros. O gran desfile da soidade de todos os tempos, a soidade e as súas palabras, a literatura.
Manuel Vilas, Resurrección [Visor, 2005]
Manuel Vilas [Barbastro, Huesca, 1962]: escritor exultante. Fausto. Do mellor que leo na actualidade.
Como xa che teño dito noutras ocasións, non imaxino outro traballo nin outro lugar que me encha tanto coma este, coma esta África que me namora, á que pertenzo, porque encerra e representa, como ningún outro lugar que coñeza, todo o que a humanidade é, o que foi e o que pode chegar a ser.
…de feito, moitos só aspiraban a saír dun texto canto antes para entraren de contado na eternidade.
A ela acontecíalle algo similar, mais simétrico: aspiraba a entrar nun texto para que non a alcanzase a eternidade. Abrir a porta dun texto coma o dunha gruta. E que a eternidade pasase fóra zoando, como faría un trebón, unha epidemia, unha guerra.
Hai moitos xeitos de exercer de inxenua intentando ser eterna. Escribir só é un máis.
O pretexto da tinta. A tinta como materia escura que conforma o universo dun texto tan absurdo como é un poema [un poema non ten sentido, é insignificante na vida dunha persoa. Por iso, cunha vehemencia pueril, necesitámolo]. No libro ése que non sei se aínda pechei – non atopo a chave-, incluín este texto.
Na súa versión castelá, o texto vivíu outra vida. De feito, ese foi o pretexto co que foi escrito.
E foi escrito como un xogo [unha simbiose] entre a carnalidade dun texto e varios tópicos da serie negra ou policíaca. O resultado final non me convence aínda demasiado, pero non sei por ónde meterlle o dente para varialo. Non quixen darlle un ritmo demasiado lírico nalgunhas partes, pero noutras si: dado que non existe o xénero negro en poesía, queda estraño inxectarlle compás e lirismo a unha temática de crimes e impostada sordidez. O sórdido ten o seu propio compás. Dende Catulo a Bukowski, sábese.
by Miguel Vidal. As actrices coruñesas V. Rivas e Y. Paz
TINTA A PIQUES DE
[texto alla noir e gialla maniera]
Ás cinco hora solar atoparán os nosos cadáveres coa tinta desta palabra entre os dentes. Non debín escribila. Non debiches lela.
Pero o fixemos. E agora escoiten por que:
Fixémolo pola materia escura con que se fabrica
o soño en cada unha das súas páxinas
pola tinta negra do seu mercado negro
porque desexei lerte dentro deste texto
aínda sincopado sobre o chan -tanto así te violentaba-
co golpe de voz do que vai lido.
Porque o neocórtex de Howard Engel,
o escritor de novelas policíacas,
non nos recoñecería por escrito
grazas a esa alexia sine agraphia co seu punto cruel.
Porque a túa alma cutrelux de homme fatal
confiscou o meu corpo 12 de delitos e contívoos
como alento
contra o seu peito estafador impreso en crime.
Tardarían moito en atoparnos,
entre aspas e capitulares
contra a páxina 100 e a 70.
Chorreando tinta das nosas respectivas comisuras
os nosos pés de páxina amoratados
impresións dixitais sobre o papel verxurado e
unha Mystery Masterpiece a carón da alfombra
desangrando metáforas como esta, esta e esta -a cada
cal máis turbia-
sobre os teus ollos de desaugadoiro.
Un horizonte de sucesos rodéanos. Deste buraco escuro non hai saída.
Escribimos cando xa non se debía. Deunos igual a lei deste universo negro: tamén a vós, escritos e fodidos, esquecerásevos.
Virámonos ao grafito.
Cometémonos mutuamente.
Amor meu e personaxe odioso.
A paréntese macguffin non bastou para agocharnos.
A cursiva truculenta non nos delatou dabondo.
Morremos pola tinta que percorre cada liña en suspense de cada libro do mundo. Somos friames de letras, papel sucio, tinta a piques de.
Acabou o mes de, entre outras cousas, a pegada na lúa. Nunha canle de televisión pasaron un documental sobre astronautas. Norteamericanos, claro. Sobre rusos é moi estraño velos, a pesar de ser eles os xenuínos portadores do xen cosmonauta. Isto dígoo eu, naturalmente.
O documental céntrase nas sucesivas misións do sonado programa Apolo.
Cunha música coidadosamente estratosférica, digamos épica, vemos imaxes de naves como aves fénix que seguen o seu camiño tras atravesar bólas de lume, escotillas polas que emerxe unha conmovedora Terra ao lonxe, astronautas choutando pola lúa con bolsas plásticas e dicindo cousas tan anodinas na Terra pero se cadra tan abraiantes na Lúa como Hei, mira, unha pedra.
Hai momentos estarrecedores, imaxes de arquivo na NASA cando aínda se podía fumar e un senfín de frases lapidarias dalgúns dos 24 descerebrados [non os podo chamar doutro modo, encántanme os astronautas pero véxoos como descerebrados que poñen o seu corpo ao servizo dos cerebros dos que se quedan] que viaxaron á lúa como parte dalgunha desas misións, e a día de hoxe convertidos en avoíños Cebolleta a dispararen batallitas.
Un que non lembro, lembra: Limos unha pasaxe do Antigo Testamento que levabamos en papel incombustible nas instrucións de voo. Cando chegamos á Terra unha muller atea de Dallas demandáranos por ter mesturado Igrexa e Estado. Bueno, non sei…
Papel incombustible. Adoro eses materiais que só [ou na meirande parte dos casos] se atopan en órbita. Papel incombustible. Kevlar.Titanio. Xeles poliméricos. Mapas celestes. Astrolabios persas. Quillas do barco do capitán Cook.
O da demanda da de Dallas, sen comentarios. Que se pode dicir do país que máis zume lle tirou á arte de demandar, indemnizar e todas as súas variantes!
Buzz [Lightyear] Aldrin, sen dúbida o máis carismático, o Johnny Cash da lúa, inicialmente elixido para ser el o primeiro home en poñerlle o pé: O que me interesa son encontros. Encontros de órbitas.
Antes de saír á lúa, deixei de fumar en pipa. É o que lembro. Quizais tomei unha copa 3 días antes.
Es o tipo que camiñou pola lúa e tes que cargar con iso o resto da túa vida. Fagas o que fagas.
Neil Armstrong [en imaxes de arquivo]: teremos o privilexio de representar aos Estados Unidos en intentar levar ao home por vez primeira a outro corpo celeste.
A outro corpo celeste! Non di a palabra máxica: moon. Non a di! Podemos pensar que este tipo de Ohio foi elixido para comandar a expedición á lúa porque se trataba do menos humano, o menos emocional, o único que non lle daría unha importancia mística á súa pegada no pó lunar, senón nada máis unha pátina de deber cumprido e unha cita aprendida de memoria. Un pequeno paso e xa se sabe.
Mike Collins:que fráxil é esa cousa tan pequena. Non había nada na lúa que nos convidase a entrar nos seus dominios.
Decateime de as miñas moléculas, as da nave e as dos compañeiros procedían dunha antiga xeración de estrelas. E foi unha éxtase, así o entendo, unha epifanía.
Vendo ese documental ocórreseme que os productores xamais imaxinarían que una espectadora occidentala pensaría: penso nos rusos. Pero así foi. Boteinos de menos. Se estudei ruso foi por variadas razóns: a súa música, a súa literatura, a súa melancolía e a súa teima con saír da Terra. Penso nos cosmonautas rusos sen televisión que os gravase, sen frases gloriosas, sen márketing cinematográfico. Penso en Gagarin, Tereshkova e Laika. Penso nos rusos como garantía de que a chegada do home á lúa non foi unha montaxe conspiranoica, como hai quen cre [o meu argumento: se non tivese sido certo… os soviéticos porían o grito no ceo, precisamente!]
En xeral, vendo calquera documental ianqui sobre o cosmos… penso nos rusos. Mesmo que non queira, mesmo que intente concentrarme, mesmo que. A propia palabra cosmonauta. Só nos leva a pensar nos rusos.
As noites si. As noites son máis dolorosas.
Todo é máis livián en xullo.
Nada importa tanto en xullo.
Como Luminal, así a luz de xullo.
A luz polarízanos.
A luz que nos oxida.
[…]
Fragmento do poema Corte transversal de un año humano, dentro do mes de xullo, incluido nun Almanaque que será publicado no 2011. Tradución da autora.
No mundo real, nunca coñecín a unha muller tan fermosa como C. Compartiu comigo anos de carreira e xamais fomos amigas. A súa pel facía chorar. Como era de esperar, tiña os ollos grandes, enormes e soñadores de curuxa. Unha vez regaloume unha, un moucho da sorte. Olleino con curiosidade e agradecinllo. Tiñan tamén algo de Bette Davis, os seus ollos, Bette Davis eyes, limosos e amnióticos como unha solución ambariña. Albariña. Pero o seu rostro curvábase no espazo dun modo máis perfecto. Que o de Bette Davis, quero dicir. Era arrubiada. O pelo rizo. Recordo os seus dentes e un xesto mínimo da súa boca. Recordo o seu sentido do humor, pouco explosivo, sutil. Alta. Lánguida. Nacarada. Aplicada no estudo. Non destacaba especialmente en materia ningunha salvo na do enigma da súa persoa. Así, en xeral, constituía a encarnación da muller clásica da que se namorar perdida e melancólicamente nos intres mortos dunha clase de literatura.
En tal estado imaxinaba aos poucos homes, talvez a algunha moza tamén, daquelas aulas. Contando catorce sílabas cunha man, escandindo o aire, por ela. Pero non o sei con certeza. Andabamos todos adormecidos, indolentes de pura mocidade.
Un topoi. Sempre crin que alguén como ela protagonizaría unha película, unha novela, un anuncio, tres desfiles de moda, nove cancións, cento cinco sonetos, catorce mil fantasías nocturnas.
Para os meus adentros chamábaa a muller do tenente francés. Era facilmente envolvida pola imaxinación nunha capa de veludo pesado e azul escuro, era facilmente colocada pola imaxinación sobre un cantil, era facilmente rodeada pola imaxinación nun halo de romanticismo enfeitizado.
Cando anos máis tarde lin o conto pluscuamperfecto Velocidad de los jardines, de Eloy Tizón, Olivia Reyes tivo para min a presenza apenas empolvada de C.
Para facilitar a transición a este entorno completamente novo [terra firme], os animais inventaron unha enxeñosa argucia: levaron consigo o seu medio anterior para a súa descendencia. Ata os nosos días a matriz animal simula a humidade, flotabilidade e salinidade do antigo medio mariño. Máis aínda, as concentracións de sal no sangue e noutros fluídos corporais dos mamíferos son notablemente parecidas ás dos océanos. Saímos das augas oceánicas hai máis de catrocentos millóns de anos, mais nunca deixamos atrás a auga de mar; segue a estar no noso sangue, a nosa suor e as nosas bágoas.
Fritjof Capra, La trama de la vida
[tradución de E…E]
Lendo isto na incrible praia de B. o día da P. G. neste ano X., lonxe de todo mundanal r., acabei por preguntarme cómo tería glosado W. Ch. a frase final deste parágrafo.
Xa sei que xa sabiamos todo isto que nos conta Capra, pero non contado así. Dende a súa perspectiva, unha definición de ser humano é a de cápsula oceánica. Szymborska cualificáranos nun poema como os bastardos dun cristal. Pareceume moi estimulante considerar á raza humana dende ese prisma: bastarda dun cristal. De súpeto tiñamos moito que ver co inerte.
Calquera dos dous xeitos de cualificarnos contribúe a nos deshumanizar.
...Estíbaliz Espinosa... palabra ciencia canto 