Asentar unha entrada de blog no alicerce temático de Casablanca -isto non é un blog de cine, eu non son crítica de cine, Casablanca non é a miña peli favorita, nin sequera a mencionaría entre as 20 primeiras- é como intentar ser orixinal nun exame de 1º de filoloxía respondendo á pregunta: Relación entre Don Quijote e Sancho Panza no Quijote de Cervantes. Camiño por un vieiro tan asendeirado xa, que a nada que teclee atopo moreas de cranios e fragmentos de esquelete dos que se adentraron antes ca min e foron carbonizados polo raio do tópico, ou asolagados polo tsunami do cliché. Non vou intentar dicir nada vello nin nada novo nin sei por qué o fago. Captatio benevolentiae rematada. Poden darme a palmadiña no lombo, admirar a miña humildade de frasco e seguir lendo.

Nalgunha canle de TV que non puiden almacenar na miña memoria, pasan un especial de Casablanca: emiten, durante todo un día -con  presumiblemente a súa noite incorporada- e sen apenas tregua, Casablanca.

Qué vello é o esqueleto de Casablanca. Qué inxenuo no seu enxeño, qué estado de graza alcanzado a través da casualidade e o non ter nin idea [o guion era mutante, os actores nin sabían cómo ía rematar a cousa], unha peli na que os homes resultan admirables pese a seren noxentos [a elástica Bergman ama a Bogart mesmo despois de que este, vello e bébedo tras as marabillosas celosías da iluminación, insinúe que é unha puta], admirables pese a seren algo pedantes [Lazlo no Rick’s dirixindo a Marsellesa nun estado de lamentable admirable patrioterismo con guedella de pelo incluida sobre as denodadas tempas], admirables pese a todo e a todas.

Ilsa abandona a Rick e Rick abandona a Ilsa -iso si, heroicamente, por ideais mesturados e non batidos con remois de amor-. A música catartiza a todos [o pobre Sam escravizado cruelmente a tocar unha e outra vez esa peza que trata en van de non lembrar; o himno francés superponse melódicamente ao himno alemán e os alemáns, nun acto coral por completo inverosímil nuns soldados borrachos, deixan voluntariamente de cantar, entre acenos de derrota. A ver qué sorchos desafinando con insensata alegría están dispostos a iso: a recoñecer que a súa canción é máis fea e se escoita menos…].

O ambiente de toda a película vaporiza a maxia do inverosímil e, por un milagre, acabamos por crer.

Quedeime vendo Casablanca por idiotésima vez. Enfeitízame cómo, sen pretender enfeitizarnos, lógrao xeración tras xeración. Non é nin de lonxe a miña peli preferida, pero por algunha razón quedei: por ver de novo esa trama trapecio suspendida no aire, contorsionismos e revólveres inesperados sempre á altura do intestino [moda da época], diálogos de lanzadores de coitelos, acrobacias sen rede sobre cousas non ditas, fenomenais mulleres barbudas a guisa de secundarios. O maior espectáculo do mundo envellecendo como pode.

E, basta xa de condescendencias, facéndoo con dignidade.

O enigma de Casablanca reside nos trasvases de información: todos saben un pouco menos do que quererían e chúfanse de saber un pouco máis:

O gordo sabe que os salvoconductos.
O francés augado tamén sabe que os salvoconductos.
O nazi-como-non-podía-ser-doutra-maneira-malvado [gran precedente do Hans Landa dos basterds, en especial na escena na que come caviar] sabe que Lazlo.
Sam sabe que Rick.
Lazlo sabe que Rick e Ilsa.
Ilsa sabe que Ilsa.
Chegados  a un momento da metraxe, un dos empregados de Rick confésalle: E logo vou a unha reunión a… e Rick córtao: Non quero sabelo. É evidente: sabe.
O francés quere tirarse a unha moza búlgara recén casada: ela está disposta a semellante suplicio [para variar, o tipo é feo e anano]  se con iso logra un puto visado. En ningún momento do film se di iso ás claras, pero déixase insinuar. Sábese.

Por abreviar, todo Casablanca é unha xigantesca insinuación entre penumbras xeométricas. Ao igual que acontece con outra peli similar en culto e en carecer de sentido e trama claros [Blade runner], todo ese fume, todas esas vacilacións e inseguridades traducidas para a grande pantalla en insinuacións e suspenses e elipses conférenlle a dose de misterio precisa para telas trocado en grandes.

Esa contractura constante entre o que se di e o que se quere dicir no envés suliña unha das moitas proezas de Casablanca. No seu cuarto de hotel, Lazlo pregúntalle a Ilsa: Cando estiven preso no campo de concentración, sentías moi soa en París? No subtexto: Liaches con ese Rick?; Ilsa a Sam na escea mítica:  Tócaa para min, Sam/ Dime ónde está Rick, Sam, atraéo coa túa voz de serea negra;  Este é o principio dunha fermosa amizade/ Somos igual de cabróns, pero imos ser uns patriotas de carallo a partir de que rematen os títulos de crédito.

Boa parte das tramas memorables que, precisamente por iso, lembro, xogan cunha insinuación máis ou menos torpe de algo: Pedro Páramo e a morte, Godot e o sinsentido da espera, Os fermosos anos do castigo e o terrible de Frèdèrique. O que me leva a concluir que ao cerebro humano, ao meu sen ir máis lonxe, gústalle ser insinuado, disfruta cun pe no gume da malinterpretación, da vacilación, da posibilidade.

Da posibilidade de que?

Quizais da de ter sido outra cousa.

Onte vestíuse de vermello hemofilia.

Pois que nada se coagule. Non quererá deixar de sangrar. Pode que nunca.

É isto unha ameaza? É

Grazas a que recibimos ao Presidente da Xunta de Accionistas da Multinacional máis arcaica da Terra, o resto do planeta xa saberá situarnos sobre o mapa e cravará unha tacholiña [verdadeira ou virtual] sobre a nosa fronte e as nosas costas, elixidas xa como posible lugar de futuros e profundos veraneos. Ou iso pareceume entender, facendo unhas simples derivadas de dúas das declaracións que escoitei estes días de gloria papal e xacobea militancia:

Seguir lendo “dende G. para o M.”

Non lonxe de ti, quédome de pedra co de Santiago Sierra.

Pero logo palpebrexo, clic, e de pedra paso a quedarme de platino, de titanio, de uranio, e logo de diamante, e de aí volta ao carbono e, cómo non, ao grafito. Quédome de grafito e de grafeno coa punta dos dedos suspendida na tona da Historia dos Premios.

E finalmente quédome de papel de páxina arrincada e por debaixo de veludo que por debaixo carne.

Quedámonos e quédome de carne. Xeada e óso. Pouco máis. Quédome coa posibilidade e a praxe do refugamento; non tanto con algunhas das argumentacións esgrimidas para facelo dende a carta datada neste mes de Brumaire [mañá é 18 de Brumario]. Quédome coa liña tatuada duns homes que foron pagados para ser arte. Quédome de liña, quédome de carne.

Con todo, non deixa de ser un Premio Nacional rexeitado nos tempos que corren. Estamos un pasiño máis cerca. De algo. Que non se sabe qué é.

[…]les vio el cadáver triste, emocionado;

incorporóse lentamente

abrazó al primer hombre; echóse a andar…

César Vallejo

Que conmovedor é camiñar. Que profundo é cruzarse con descoñecidos.

Di Andrés no seu recente blog de entradas breves: Microrréplicas.

É certo, Andrés, bárbaro equilibrista, viaxeiro do hipertempo e o hiperespazo. Na Rede acontece a cada segundo: conmovémonos camiñando, alias navegando; golpéanos o vento das simas cósmicas, lovecraftiás, a cada intre que nos cruzamos con descoñecidos. Que é incesantemente. En Internet sempre somos descoñecidos. Ata de nós. É por iso que mudarse aquí supón errar a perpetuidade nunha cidade remota, bretemosa, coma ti por ese Bilbao no que nin dentro dun espello dás recoñecido a alguén.

Benvido ás chuvias sen fin sobre bilbaos.

1

O núcleo duro da literatura, da boa, non é unha grande historia. Custoume darme conta e deime conta como de mala gana. Non é unha trama. Non é a acción. Nin sequera o desenlace. Había algo apertado que xa non está: a clásica clasificación dunha tensión [principio-nó-desenlace]. Pero non xermola aí a literatura extraordinaria.
Non.
Doume conta, dun modo taciturno e imperioso doume conta, de que o punch literario débese en esencia ao estilo. Ao estilo. A literatura única é estilo. A literatura é estilo, vaia parvada, alguén o dixo xa. Nietzsche. Rulfo. A literatura é estilo. Lispector. E é na miña ignorancia que me dou conta e acabo sabéndoo, acabo sabéndoo dun modo literario, que sempre quere dicir abisal.

2
Permítanme a parvada: o próximo premio Planeta tería que ser para a calquera dona Carmen Formoso; gañou puntos en popularidade, agora as mulleres con premio lévanse aínda máis que no 94, demostrou o tesón propio dunha novelista de raza, deu que falar -e iso, como sabe Dragó, dá que vender- e, dun modo escuro e de pasadizo, xa é unha escritora da casa.

A novela será, por suposto, o sumario da causa en Times new roman 12 a dobre espazo, con portada coqueta e de grosas e cárnicas tapas.

Se o señor Lara ergue de humor, tamén pode conceder o premio do 94 a título “xa pasou a romaría pero ex equo” a dona María del Carmen, como ventre de aluguer literario -ela, a do embarazo literario tardío que dixo o Umbral- e don Camilo José, o padrasto putativo da criatura.

A Fundación Cela pode facerse cargo da crianza desa criatura híbrida e bastarda.

O resto da literatura pode seguir deconstruíndose.

3

Se relaciono o punto 1 e o punto 2 obteño que a literatura desa obra -esa obra agora próxima a ser analisada por un xuíz acusada de plaxio- pertence a Cela; el conferiulle o seu estilo -admirable ou non- a unha historia que xa existía. A historia non era súa. O estilo si. Agora ben, tanto como o mérito literario, é súa a infamia, a desvergoña e a deshonra literarias.

A literatura creo que é tamén un campo de xogos de honor. Non é o amor. Non é a guerra. Non vale todo.

Ábrese a veda para que se burlen de min.